W dawnych czasach kolędy miały zupełnie innych charakter. Według tradycji ludowej kolędy były powiem radosnymi pieśniami noworocznymi. Dawne kolędy można by przyrównać do współczesnych pastorałek, które zawierają sporo wątków obyczajowych. Dopiero z biegiem lat zaczęto kolędom zaczęto nadawać nieco bardziej religijną konwencję Z czasem w ich komponowanie zaangażowali się nawet znani kompozytorzy. Dziś śpiewanie kolęd uchodzi za jedną z bardziej popularnych tradycji wigilijnych.
fot. sxc.hu/juliaf/CC
W obrządku kościelnym śpiewanie kolęd rozpoczyna się wraz z Pasterką i trwało aż do pierwszej niedzieli po 6 grudnia. W polskiej tradycji kolędy towarzyszą nam nieco dłużej, bo aż do święta Ofiarowania Pańskiego, przypadającego na 2 lutego.
Autorstwo pierwszych kolęd przypisywane jest świętemu Franciszkowi z Asyżu. Podobno patron zwierząt, niewidomych i robotników prezentował je w przygotowanej przez siebie szopce.
Korzeni pojęcia kolęda należy doszukiwać się w łacińskim słowie calendae, które oznaczało „pierwszy dzień tygodnia”. W słowiańskiej tradycji tym mianem określano pierwszy dzień nowego roku, za który początkowo uważano Święto Godowe, a więc datę przesilenia zimowego, a później 25 grudnia. Termin ten służył również za nazwę prezentu, dawanego z okazji rozpoczynającego się roku.
Z czasem pojęcie kolędy zaczęło się jednak rozmywać i dziś poza pieśniami śpiewanymi w okresie bożonarodzeniowym stosuje się je również do nazwania wizyty duszpasterskiej w domu czy odwiedzin kolędników.
Bożonarodzeniowa szopka
Bożonarodzeniowa szopka to jeden z najczęściej wykorzystywanych motywów świątecznych. Zazwyczaj przyjmuje postać makiety wnętrza stajenki, w której miał przyjść na świat Jezus.
fot. sxc.hu/BBadger
W prywatnych domach pojawiają się głównie miniaturowe szopki. Te w rzeczywistym rozmiarze spotykamy przede wszystkim w kościołach lub innych miejscach związanych z kultywowaniem religii.
Najpopularniejszymi bohaterami każdej bożonarodzeniowej szopki jest święta rodzina, a więc nowo narodzone dzieciątko, Maryja oraz święty Józef. W wielu z nich pojawiają się również Trzej Królowie, którym towarzyszy Gwiazda Betlejemska, anioły oraz pasterze z bydlętami.